اصول طراحی پاورپوینت فارسی؛ فونت، رنگ و راست‌به‌چپ

اسلاید فارسی چالش‌های خاص خودش را دارد: جهت راست‌به‌چپ، ترکیب فارسی و انگلیسی در یک خط، ارقام فارسی یا لاتین و فونت‌هایی که روی هر رایانه نصب نیستند. اگر این‌ها را درست مدیریت نکنی، فایل روی رایانه‌ی دیگر به‌هم می‌ریزد.

در این راهنما نکته‌های عملی انتخاب فونت، اندازه، رنگ و چیدمان را مرور می‌کنیم؛ نکته‌هایی که چه فایل را دستی بسازی و چه با ابزار ساخت پاورپوینت فارسی پیش‌نویس بگیری، به کارت می‌آید.

انتخاب فونت برای اسلاید فارسی

فونت‌های ساده و خوانا مثل Vazirmatn انتخاب‌های خوبی برای متن اسلاید هستند و Tahoma و Arial هم روی تقریباً همه‌ی رایانه‌ها نصب‌اند و کار می‌کنند. مشکل اصلی این است که اگر فونتی که انتخاب کرده‌ای روی رایانه‌ی نمایش‌دهنده نصب نباشد، PowerPoint فونت دیگری جایگزین می‌کند و عرض متن و چیدمان عوض می‌شود.

• یک فونت برای عنوان و یک فونت برای متن کافی است؛ بیشتر از دو فونت شلوغ می‌شود.
• اگر روی رایانه‌ی دیگری ارائه می‌دهی، فونت را آنجا نصب کن یا فونت پرکاربردی مثل Tahoma را انتخاب کن.
• از فایل یک خروجی PDF هم بگیر؛ PDF فونت‌ها را با خودش نگه می‌دارد و پشتیبان خوبی است.
• بعضی نسخه‌های PowerPoint امکان جاسازی فونت در فایل را دارند؛ بررسی کن در نسخه‌ی تو و برای فونتی که استفاده می‌کنی کار می‌کند.

اندازه‌ی متن و میزان نوشته

قاعده‌ی کلی این است که متن از ته سالن خوانده شود. اعداد زیر راهنمای عملی هستند، نه استاندارد رسمی:

اگر مجبور شدی متن را برای جا شدن ریز کنی، بهتر است اسلاید را به دو اسلاید تقسیم کنی.

رنگ و تضاد

• متن تیره روی پس‌زمینه‌ی روشن یا برعکس را انتخاب کن و از رنگ‌های نزدیک به هم برای متن و پس‌زمینه پرهیز کن.
• یک رنگ اصلی و یک رنگ تأکید کافی است؛ رنگ‌های زیاد حواس را پرت می‌کنند.
• به پروژکتورهای کم‌نور فکر کن؛ رنگ‌های روشن و کم‌تضاد ممکن است در سالن دیده نشوند.
• رنگ تنها نباید ناقل معنا باشد (مثلاً در نمودار)؛ برچسب هم اضافه کن تا افراد کوررنگ هم متوجه شوند.
• از قالب‌های رنگی آماده‌ی ابزار استفاده کن و فقط در صورت نیاز آن‌ها را به رنگ سازمان نزدیک کن.

راست‌به‌چپ و متن مخلوط فارسی و انگلیسی

رایج‌ترین مشکل‌ها در چیدمان فارسی از جهت پاراگراف و ترکیب متن فارسی با کلمات انگلیسی می‌آید:

• جهت پاراگراف را روی راست‌به‌چپ بگذار تا نقطه‌گذاری‌ها و گلوله‌ها در سمت درست قرار بگیرند. اگر دکمه‌ی راست‌به‌چپ در PowerPoint دیده نمی‌شود، معمولاً باید زبان ویرایش فارسی یا عربی در سیستم فعال باشد.
• اگر نشانه‌هایی مثل پرانتز یا نقطه در جمله‌های ترکیبی جابه‌جا دیده شدند، جهت پاراگراف را بررسی کن و جمله را بعد از ویرایش یک بار با چشم کنترل کن.
• نام برندها و عبارت‌های انگلیسی را کوتاه نگه دار و در صورت امکان معادل فارسی را کنارش بنویس.
• اسلاید، جدول و نمودار همه راست‌به‌چپ بچینند؛ مثلاً ستون اول جدول باید در سمت راست باشد.

ارقام فارسی یا لاتین؟

هر دو درست‌اند؛ مهم یکدست بودن است. اگر متن فارسی است معمولاً ارقام فارسی خواناتر و هماهنگ‌تر دیده می‌شوند. در نمودارها و جدول‌های علمی که با مقاله‌ها و منابع انگلیسی هماهنگ می‌شوند، ارقام لاتین هم رایج است. یکی را انتخاب کن و در کل فایل، از متن تا عنوان محورهای نمودار، همان را نگه دار.

چک‌لیست نهایی قبل از ارائه

• فایل را روی رایانه‌ی محل ارائه باز کن و همه‌ی اسلایدها را ببین.
• اگر فونت اصلی نصب نیست، Tahoma یا Arial را جایگزین کن.
• متن‌ها بدون برش و بدون سرریز در اسلاید جا شده‌اند.
• نمودارها و جدول‌ها از دور خوانا هستند.
• نسخه‌ی PDF و نسخه‌ی پشتیبان روی حافظه‌ی جداگانه آماده است.

خروجی ابزار پاورپوینت‌ساز فارسی هم راست‌به‌چپ و با فونت و ارقام فارسی ساخته می‌شود و می‌توانی فونت و تم را قبل از ساخت انتخاب کنی؛ ولی همین چک‌لیست را برای فایل نهایی هم اجرا کن.

پرسش‌های متداول

مقاله‌های مرتبط